هنگامی که افراد قادر به کنترل احساسات خود نیستند، پاسخ های آنها ممکن است با توجه به موقعیت یا شرایط، مخرب یا نامناسب باشد. خشم، غم، اضطراب و ترس تنها برخی از احساساتی هستند که ممکن است فرد داشته باشد. ناتوانی در کنترل احساسات می تواند موقتی باشد. ممکن است ناشی از چیزی مانند افت قند خون یا خستگی ناشی از کمبود خواب باشد. با این حال، برخی از افراد به دلیل یک بیماری مزمن، ناتوانی دائمی در کنترل احساسات خود را تجربه می کنند. مهم است که بدانید چه زمانی باید به دنبال کمک باشید زیرا عدم کنترل احساسات می تواند در زندگی روزمره شما اختلال ایجاد کند.
طغیان هیجانی چیست؟
طغیان های هیجانی که به عنوان ناتوانی عاطفی و یا عدم توانایی کنترل احساسات نیز شناخته می شوند، به تغییرات سریع در بیان عاطفی اشاره دارد که در آن احساسات و عواطف شدید یا اغراق آمیز رخ می دهد.
این عارضه عصبی اغلب افرادی را تحت تأثیر قرار می دهد که یک بیماری از قبل داشته یا در گذشته آسیب های مغزی دیده اند.
برخی از افراد مبتلا به بیماری های روانی، مانند اختلال شخصیت مرزی (BPD) . اما به دلایلی متفاوت از شرایط عصبی، احساسات ناپایداری تجربه می کنند.
نمونه هایی از این نوع طغیان های غیرقابل تنظیم عبارتند از:
- تحریک پذیری ناگهانی
- گریه یا خنده
- عصبانیت بدون دلیل
- پرخاشگری
- افرادی که سکته کرده اند نیز می توانند ناتوانی عاطفی داشته باشند.
دلایل عدم توانایی در کنترل احساسات و هیجانات
علت های عدم توانایی در کنترل احساسات و هیجانات می تواند متفاوت باشد. برخی از کودکان ممکن است قادر به کنترل احساسات خود نباشند، زمانی که احساس ناراحتی می کنند. آنها ممکن است عصبانیت شدید یا گریه را تجربه کنند.
در کودکان معمولاً با افزایش سن شروع به ایجاد خودکنترلی می کنند.
البته استثنا وجود دارد، از جمله کودکانی که دارای شرایط پزشکی هستند، مانند:
- اختلالات سازگاری
- اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD)
- اوتیسم
- اختلال نافرمانی مقابله جویانه
سایر شرایط مرتبط با ناتوانی در کنترل احساسات عبارتند از:
- اختلال مصرف الکل
- اختلال شخصیت ضد اجتماعی
- سندرم آسپرگر
- اختلال دو قطبی
- روانآشفتگی
- دیابت
- سوء مصرف مواد مخدر
- ترومای سر
- قند خون پایین (هیپوگلیسمی)
- افسردگی پس از زایمان
- اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
- روان پریشی
- روان گسیختگی یا اسکیزوفرنی
بسیاری از این شرایط به درمان های طولانی مدت نیاز دارند تا به افراد کمک کند تا احساسات خود را بهتر کنترل کنند.
علائم عدم کنترل احساسات و هیجانات
افراد به طور روزانه احساسات خود را کنترل یا تنظیم می کنند. آنها تعیین می کنند:
- چه احساساتی دارند
- چه زمانی احساساتی یا هیجان زده شوند
- چگونه آنها را تجربه می کنند
کنترل عاطفی برای برخی افراد یک عادت است. برای برخی دیگر، پاسخ احساسی خودکار است.
علائم مرتبط با عدم توانایی در کنترل احساسات عبارتند از:
- غرق شدن در احساسات
- احساس ترس از ابراز احساسات
- در درک اینکه چرا چنین احساسی دارید مشکل دارید
- احساس عصبانیت بدون دلیل
- استفاده نادرست از مواد مخدر یا الکل برای پنهان کردن یا “بی حس کردن” احساسات خود
- با توجه به مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC)، مشکل در کنترل احساسات یک علامت اصلی است که افراد مبتلا به اختلالات خلقی یا اضطرابی دارند.
- علائم زیر نشانه هایی از عدم کنترل احساسات هستند که فرد باید به دنبال درمان روان پزشکی باشد:
- احساس می کند زندگی دیگر ارزش زیستن ندارد
- شنیدن صداها یا دیدن چیزهایی که دیگران به فرد می گویند وجود ندارند
- احساس می کند که می خواهد به خود صدمه بزند
- از دست دادن هوشیاری یا احساسی که انگار قرار است شخص غش کند
بیثباتی عاطفی (PBA)
بیثباتی عاطفی وضعیتی است که افراد مبتلا به بیماری های عصبی یا کسانی که آسیب مغزی را تجربه کرده اند را تحت تاثیر قرار می دهد. حملات غیرارادی گریه، خنده یا عصبانیت از علائم اصلی این بیماری هستند.
PBA یا بیثباتی عاطفی زمانی اتفاق می افتد که ارتباط بین لوب قدامی کنترل کننده احساسات و مخچه و ساقه مغز قطع شود.
PBA در نتیجه موارد زیر رخ می دهد:
- سکته
- بیماری پارکینسون
- تومورهای مغزی
- زوال عقل یا دمانس
- آسیب مغزی
- ام اس
اگر هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، حتما به یک درمانگر یا روانپزشک مراجعه کنید:
- داشتن طغیان عاطفی مکرر
- در بیشتر روزهای هفته احساس غم، عصبانیت یا افسردگی دارید
- داشتن احساسات بدون علت یا محرک شناخته شده
- در بیان احساسات خود مشکل دارید
اگر شما یا یکی از نزدیکانتان متوجه شدید علائم شخصیتی یا رفتاری دارید که بیش از چند روز طول کشیده است، به درمانگر یا روانپزشک مراجعه کنید.
چگونه احساسات را کنترل کنیم؟
شناسایی احساسات معمولاً میتواند با صرف زمان و در طی تجربه ای که هنگام تأمل در خود و به دست می آورید، صورت بگیرد، اما کنترل احساسات یک فرآیند یادگیری در طول عمر است.
اگر متوجه شدید که احساسات شما در حال فرار هستند، راهکار هایی وجود دارد که باید رعایت نمایید تا خود را به حالتی آرام و منطقی برگردانید، جایی که می توانید تصمیماتی بگیرید که واقعاً برای شما بهترین است یا به گونه ای واکنش نشان دهید که بعدا پشیمان نشوید.
این راه کار ها عبارتند از:
لحظه ای را برای شناسایی احساسات اختصاص دهید
به عمق ذهن خود بنگرید و لحظه ای سکوت کنید تا به بدن خود گوش دهید. در این حین ممکن است احساس کنید کف دستهایتان عرق میکند و ضربان قلبتان به سرعت میتپد. چرا که احساسات تأثیر فیزیکی بر بدن دارند و این می تواند سرنخ هایی در مورد آنچه در ذهن شما می گذرد به شما بدهد.
این علائم می تواند ناشی از اضطراب باشد، اما به همان اندازه، می تواند ناشی از هیجان باشد. سعی کنید درک کنید که چه احساسی دارید، و چه چیزی ممکن است علت آن باشد. هنگامی که علت آن را پیدا نمودید، روند کنترل احساسات یا درک اینکه چگونه بتوانید آن را کنترل نمایید، بسیار آسان تر خواهد شد.
عوامل دیگر را در نظر بگیرید
درست مانند یک کودک نوپا، بزرگسالان در صورت گرسنه یا خسته بودن، مستعد از دست دادن توانایی خود در تنظیم احساسات هستند. بنابراین در زمان بروز احساسات فقط برای یک دقیقه با خودتان مثل یک بچه رفتار کنید. آیا گرمتان هست؟ پوشیدن چیزی ناراحت کننده سبب این اتفاق است؟ و…
همه این چیزها می توانند توانایی ما را برای کنترل احساسات مان کاهش دهند، و ارزش آن را دارد که قبل از ادامه دادن، کمی وقت بگذاریم و آنها را اصلاح کنیم.
احساسات و زمینه آن را بررسی کنید
اغلب، احساسات شما خیلی بیشتر از آن چیزی است که در سطح می بینید. از خود سؤالاتی در مورد احساسات خود بپرسید تا ببینید آیا می توانید این مسائل عمیق تر را پیدا کنید.
به عنوان مثال، شاید شما در اینستاگرام پستی از دو دوست صمیمی خود در باشگاه دیده باشید. و سریعا اساس خشم کنید از اینکه دوستانتان اوقات خوبی را با هم می گذرانند. اما وقتی بیشتر تحقیق میکنید، متوجه میشوید که خشم شما ناشی از حسادت است و شما احساس ناراحتی می کنید زیرا در اعماق وجودتان احساس می کنید ممکن است دوستان خود را از دست داده باشید.
وقتی احساسات را تا این حد از بین ببرید، می توانید شروع به مخالفت با مغز غیرمنطقی خود کنید.
در این لحظه می توانید منطقی فکر کنید که آیا این بدان معناست که آنها دیگر شما را دوست ندارند؟ یا در واقع به این دلیل است که آنها می دانند که شما همیشه بعدازظهرهای جمعه مشغول هستید؟ و…
هرچه بیشتر روی این احساسات کار کنید، بیشتر آرام می شوید.
کمی به خود زمان دهید و خود را سرگرم کنید
در نهایت، کاری انجام دهید که ذهنتان را از هر احساسی که مغزتان ایجاد کرده و نامتعادل شده است، دور کند. مانند کتاب خواندن، وب گردی، فیلم دیدن و…
نتیجه گیری
کنترل احساسات سخت است. اینکه بتوانید احساسات خود را کنترل کنید به این معنی است که به جای تصمیم گیری های عجولانه و لحظه ای که ممکن است پشیمانی به همراه داشته باشد، با آرامش و فکر شده تصمیم گیری نمایید.
دلایل زیادی وجود دارد که چرا ممکن است کسی نتواند احساسات خود را کنترل کند. عدم توانایی کنترل عواطف و هیجانات نه تنها بر افرادی که دارای اختلالات خلقی هستند، بلکه بر افراد مبتلا به اختلالات شناختی و کسانی که آسیب های مغزی ضربه ای را تجربه کرده اند نیز تأثیر می گذارد. اگر این علائم را تجربه می کنید، برای تشخیص مناسب و گزینه های درمانی احتمالی به بهترین کلینیک روانشناسی مراجعه نمایید.